Historia noża F1 – od kokpitu do legendy!

Wiecie, że najbardziej znany nóż Fällkniven powstał na zamówienie lotnictwa wojskowego? W 1987 roku szwedzki urząd zaopatrzenia wojska (FMV) powierzył firmie Petera Hjortbergera opracowanie nowego noża ratunkowego dla pilotów.

Lista wymagań była długa: nóż miał mieścić się w kieszeni na nogawce kombinezonu, być mocny, długo trzymać ostrość i pewnie leżeć w dłoni – także mokrej i zmarzniętej. Miał nadawać się do strugania drewna, opatrzenia rany w terenie i do walki. Ponadto musiał też być lekki, bo przy katapultowaniu się z samolotu zbyt ciężki nóż rozerwałby kieszeń pod wpływem ogromnych przeciążeń.

Zaczęło się od testów. Fällkniven kupił wiele noży renomowanych producentów z USA, Europy i Japonii – zarówno o stałym ostrzu, jak i składanych. Żaden nie sprostał zadaniu, a poprzeczkę ustawiła szwedzka zima. Scyzoryki okazały się za słabe, a ich blokady zawodziły, gdy dostał się do nich śnieg, lód lub brud. Noże o stałym ostrzu miały w rękojeści metalowe elementy wychładzające dłoń i obcierały, albo nie dawały pewnego chwytu. Peter, sam myśliwy, rozpisał więc parametry od nowa. Jak wspomina – wyszedł z tego nóż myśliwski! Na ostrze wybrał wysokostopową, nierdzewną stal specjalną ATS-34 japońskiej firmy Hitachi Metals.

Prace trwały osiem lat. W sierpniu 1995 roku Fällkniven dostarczył szwedzkim siłom powietrznym kilka tysięcy noży i od tej pory F1 jest oficjalnym nożem ratunkowym ich pilotów. Rok później nóż trafił do sprzedaży cywilnej i stał się przebojem, choć kosztował wówczas trzy razy więcej niż inne noże podobnej wielkości. W ciągu pierwszych dwóch lat sprzedano blisko 20 000 sztuk! Sukces był tak ogromny, że firma przestała sprzedawać noże innych marek i odtąd zajmuje się wyłącznie własnymi. Według producenta F1 był pierwszym na świecie seryjnie produkowanym nożem o stałym ostrzu ze stali specjalnej.

Nóż szybko zwrócił uwagę fachowców. W 1997 roku Peter rozmawiał z Robertem W. Lovelessem – legendarnym amerykańskim twórcą noży, uważanym za ojca ostrza typu drop point. Loveless powiedział, że widział F1 i podoba mu się to, co zobaczył. A zapytany o źródło własnych inspiracji, odpowiedział ku zaskoczeniu rozmówcy: Skandynawia!

Kształt F1 od ponad 30 lat pozostaje praktycznie bez zmian, zmieniają się za to materiały – razem z rozwojem technologii. Fällkniven zawsze wykonuje swoje noże z najlepszych materiałów, jakie są dostępne w danym czasie. W 1998 roku stal ATS-34 ustąpiła miejsca laminowanej stali VG10, a ta została później zastąpiona przez stal VG7 (VGWolf), wyróżniającą się wysoką zawartością wolframu – 1,25%. Nowa wersja, nazwana F1 Wolf, pojawiła się w 2022 roku, a pierwszych 1000 egzemplarzy oznaczono napisem „Test Series”. Przez pewien czas oba modele były sprzedawane równolegle, ale F1 Wolf okazał się tak udany, że w 2023 roku na stałe zastąpił poprzednika i dziś nosi po prostu nazwę F1.

W 2010 roku Fällkniven zaczął prace nad serią Pro, a pięć lat później pokazał F1pro – z grubszym ostrzem, szerszym i mocniejszym trzpieniem oraz jelcem ze stali nierdzewnej osadzonym na stałe. Z kolei w F1x Elmax (z ultramocnej serii X) konstrukcję zaprojektowano tak, by wyeliminować strefy potencjalnego złamania. Ten model występuje z jasnym, satynowym ostrzem albo z czarnym, pokrytym węglikiem wolframu.

Powstały też wersje kolekcjonerskie: w 2017 roku, na 30-lecie pierwszych szkiców, powstał F1 3G Next Generation z laserowym grawerunkiem myśliwca JAS 39 Gripen i medalionem pokrytym 24-karatowym złotem. Pierwsze egzemplarze, wykonywane ręcznie, powstały w liczbie około stu sztuk. Do tej rodziny należy też F1 3G z rękojeścią z Micarty i medalionami Trzy Korony. Na 40-lecie marki w 2024 roku przygotowano limitowany F1 ze szwedzkiej stali proszkowej Elmax – tak udany, że F1 Elmax trafił do stałej oferty.

Ciekawostka: jak pilot nosi swój F1? Długo nie było to wiadomo – dopiero w grudniu 2018 roku Fällkniven pokazał oficjalne etui lotnictwa. Nóż tkwi w plastikowej pochwie w kieszeni na prawym udzie, zapinanej na zatrzask i zamek błyskawiczny. Takie samo etui, F1eaf, możecie mieć i Wy.

Na koniec jeszcze jedno: F1 wybrały także Szwajcarskie Siły Powietrzne, a noże Fällkniven służą również w Wojsku Polskim – jednostki specjalne używają modelu S1, a spadochroniarze A1.

Ponad 30 lat i wciąż ten sam projekt. Zwycięskiej koncepcji się nie zmienia!